De Elf Geboden

1. Gij zult uw onderwerp wijs kiezen. 
Kies als het even kan niet voor iemand die u hogelijk bewondert of iemand die u vreselijk vindt. Laat u daarentegen leiden door fascinatie en uw eigen nieuwsgierigheid. Als ú graag wilt weten wat iemand bewogen heeft in zijn of haar leven, is er een goede kans dat anderen dat ook willen, en dat uw biografie dus bestaansrecht heeft. 

2. Gij zult noest werken. 
Het is jammer maar helaas: een biografie maken is niet voor de luien. Het vereist de vasthoudendheid van een terriër, het geduld van een monnik, de ijver van een mier en de vindingrijkheid van een detective om iemands leven gedegen in kaart te brengen. Helemaal niet erg als u die eigenschappen toevallig niet bezit – word columnist, ga gedichten schrijven, of een mooi kinderboek – maar houd u verre van de klassieke biografie. 

3. Gij zult niet verdrinken in uw verhaal.
Informatie zoeken en vinden is één ding – maar organiseren is minstens zo belangrijk. Menig biograaf en veelbelovend project is jammerlijk verdronken in zeeën van papier. Een goed archiveringssysteem voorkomt slapeloze nachten en is onontbeerlijk voor een helder eindresultaat. 

4. Eert uw onderwerp. 
Niet door hem (of haar) te idealiseren of te demoniseren, maar door hem recht te doen. Bekijk dus met scepsis die zaken waar de hoofdpersoon om bejubeld werd, en met begrip en zelfs mededogen zijn of haar ogenschijnlijk minder gelukkige daden. En vergeet vooral niet beslissingen en daden te plaatsen in de context van de tijd en persoonlijke omstandigheden. Behandel kortom, uw onderwerp zoals u zelf behandeld zou willen worden.

5. Eert uw zegslieden. 
Vergeet nooit dat de informatie die mensen u willen toevertrouwen in de eerste plaats hún eigendom is. Ze delen hun verhaal met u in het geloof en vertrouwen dat u er netjes en met respect mee omgaat. Een biograaf is in zekere zin altijd een plunderaar van andermans geheimen, en dat brengt een flinke hoeveelheid professionele en persoonlijke verantwoordelijkheid met zich mee. Besef dat het in uw macht ligt om de familie en/of de vriendenkring van uw hoofdpersoon na afloop van uw boek achter te laten als Joegoslavië aan het begin van de burgeroorlog. Waak daarvoor. 

6. Gij zult geen valse getuigenis spreken, dan wel gebruiken. 
Dit is een simpele: houd je bij de waarheid, hoe aanlokkelijk een zogenoemd goed – lees smeuïg - verhaal soms op het eerste gezicht ook lijkt. Sterker nog: als een verhaal te mooi klinkt om waar te zijn, is het dat meestal ook. Dus check de informatie, laat uw manuscript aan zoveel mogelijk deskundigen lezen op een moment dat er nog gecorrigeerd kan worden. Eén bron is geen bron, zoals een goed journalistiek adagium luidt. 

7. Gij zult niet stelen. 
Al even eenvoudig: zorg dat het verhaal ondersteund wordt door – juist geciteerde! - citaten, waarvan de vindplaatsen bijvoorbeeld middels een notenapparaat goed terug te vinden zijn. 

8. Gij zult keuzes maken. 
De biografie is – althans in mijn optiek – een literaire vorm. Dat betekent dat het meer is en moet zijn dan een opsomming van kale feiten die gezamenlijk het leven uitmaken. U begint weliswaar als een soort veldmuisje dat ijverig alle details verzamelt, maar vervolgens moet u er als een roofvogel boven gaan hangen om de Rode Draad en de Grote Thema’s te zien. Wat helpt is om aan het begin van de hele onderneming een aantal basisvragen te formuleren. Deze fungeren tijdens het maakproces als bakens in zee: waar was ik ook al weer naar op zoek? 

9. Gij zult schrappen.
Dit is zonder meer één van de moeilijkste geboden. Maar als u uw research goed gedaan heeft, zit u uiteindelijk met een ijsberg aan feiten. Het is het topje van die ijsberg dat uiteindelijk het boek gaat vormen. Dat betekent: kill your darlings, als dat nodig is om het resultaat handzaam en leesbaar te houden. 

10. Eert uw lezers. 
Gij zult uw lezers informeren, boeien, en verleiden - om dóór te lezen. Dat betekent niet dat u concessies moet of hoeft te doen aan het grote publiek, maar wel dat u het verhaal dat u hebt opgediept, op een zo goed en toegankelijk mogelijke manier presenteert. Een kind stuurt u op zijn eerste schooldag tenslotte ook niet in zijn oudste en meest vieze kleertjes de wereld in. 

11. Gij zult genieten. 
Succes, bewondering, aandacht, erkenning … misschien krijgt u het allemaal wel als uw boek eenmaal uit is en de journalisten zich verdringen om u te mogen interviewen. Maar doe het er vooral niet om. De enige reden om een boek – of iets anders - te maken is omdat u er zelf zo’n plezier in heeft. Besef dat het een grote luxe is om de aanleg en de gelegenheid te hebben om iets helemaal volgens eigen plan te scheppen – en een tamelijk solitaire, op z’n tijd zware, maar daarom niet minder grote vorm van geluk.