Annejet over Heineken

Waarom Gerard Heineken?
Ik wilde al langer eens een boek schrijven dat zich afspeelde in de negentiende eeuw, en in het bijzonder tijdens de Industriële Revolutie. Dus toen ik in de herfst van 2011 benaderd werd om een boek te schrijven over de zo goed als helemaal onbekende stichter van de Heineken-brouwerij, wist ik meteen: dat wil ik wel doen. Wat ook meespeelde was dat het verhaal speelde in Amsterdam, de stad waar ik al sinds mijn studententijd woon.

Kreeg je medewerking van de firma en de familie?
Ja, anders was ik er ook niet aan begonnen. Er was namelijk praktisch niets Gerard Heineken, hij werd zelfs niet vermeld in standaardwerken over Amsterdams Tweede Gouden Eeuw. Dat laatste triggerde me: hoe kon dat nou, terwijl de man in zijn tijd toch echt een grootheid was.

Was je verrast door wat je vond?
Ja. Er waren aspecten aan dit levensverhaal die ik werkelijk niet van tevoren had kunnen vermoeden. Maar ik raakte vooral ook van mijn hoofdpersoon onder de indruk. Gerard Heineken was een soort Steve Jobs, iemand die al heel jong de mogelijkheden van de nieuwe technische ontwikkelingen zag en daar als geen ander op wist in te springen. Ik had een vooroordeel over de negentiende eeuw als stijve en trage tijd. Maar er was echt helemaal niets stijfs, traags of bedaards aan Gerard Heineken. Zijn leven was relatief kort – hij overleed op zijn eenenvijftigste – maar wat heeft die man ongelooflijk veel gedaan en voor elkaar gekregen.

Had hij zijn tijd ook niet heel erg mee?
Juist niet, want hij groeide op in een verpauperd Amsterdam en een in economisch en technisch totaal achtergebleven Nederland. Ik denk dat het de kracht van Gerard Heineken is geweest dat hij niet alleen leefde voor eigen gewin maar tegelijkertijd een idealist was en bleef. Hij geloofde hartstochtelijk in een nieuwe Gouden Eeuw voor zijn geboortestad en investeerde daar van jongs af aan al zijn vrije tijd en spaargeld in.

En toch helemaal vergeten…
Ja, zeer onterecht en buiten zijn schuld. Ik ben blij dat ik de kans gekregen heb om dit, zij het op papier, weer recht te kunnen trekken. Ondertussen ging het verhaal voor mij persoonlijk vooral over hoop – de hoop en het geloof om zelfs vanuit de diepste economische crisis weer omhoog te kunnen klimmen. In die zin sloot het wonderwel aan bij het project dat ik even terzijde had gelegd toen ik aan Heineken werkte en dat deels speelt in diezelfde negentiende eeuw – maar dan vanuit het standpunt van een vrouw en letterlijk aan de andere kant van de wereld.